Szkło hartowane może pęknąć pozornie bez wyraźnej przyczyny, nawet gdy nikt go w danym momencie nie dotyka. Najczęściej za uszkodzeniem stoją wcześniejsze uderzenie w krawędź, naprężenia powstałe podczas montażu, gwałtowna różnica temperatur albo bardzo rzadka wada wewnętrzna szkła. Charakterystyczne rozsypanie tafli na wiele drobnych fragmentów nie oznacza przy tym, że szkło było złej jakości – jest to sposób, w jaki prawidłowo zahartowane szkło zachowuje się po utracie wytrzymałości.
Czy szkło hartowane naprawdę może pęknąć samo?
Szkło hartowane może rozbić się bez widocznego uderzenia w chwili pęknięcia, ale zazwyczaj nie dzieje się to bez żadnego powodu. Uszkodzenie mogło powstać wcześniej, a naprężenia rozwijały się stopniowo, aż tafla utraciła stabilność.
W praktyce właściciel kabiny prysznicowej, drzwi albo balustrady może usłyszeć nagły trzask i zobaczyć rozsypane szkło, mimo że w pobliżu nikogo nie było. To zaskakujące, lecz moment rozbicia nie zawsze jest tym samym momentem, w którym powstała pierwotna przyczyna uszkodzenia.
Szkło hartowane jest około trzy–cztery razy bardziej wytrzymałe od zwykłego szkła o tej samej grubości, ale nie jest niezniszczalne. Jego wytrzymałość zależy między innymi od stanu krawędzi, sposobu zamocowania oraz obciążeń działających na taflę.
Jak zachowuje się szkło hartowane po rozbiciu?
Prawidłowo zahartowane szkło po rozbiciu rozpada się na wiele niewielkich fragmentów zamiast tworzyć duże, ostre odłamki. Właśnie dlatego stosuje się je między innymi w kabinach prysznicowych, drzwiach, ściankach i innych miejscach, w których człowiek może mieć bezpośredni kontakt z taflą.
Widok setek drobnych kawałków może wyglądać groźnie, ale jest następstwem naprężeń wprowadzonych podczas hartowania. Nie oznacza to jednak, że można wejść na rozsypane szkło bosą stopą albo zbierać je gołymi rękami. Drobne fragmenty nadal mogą skaleczyć, szczególnie przy mocnym nacisku.
Jakie są najczęstsze przyczyny pękania szkła hartowanego?
Najczęstszymi przyczynami pękania szkła hartowanego są uszkodzenia krawędzi, błędy montażowe, miejscowe naprężenia i duże różnice temperatur. Rzadziej przyczyną może być mikroskopijne wtrącenie siarczku niklu powstałe podczas produkcji szkła.
Uszkodzenie krawędzi tafli
Krawędź jest jednym z najbardziej wrażliwych miejsc całej tafli. Nawet niewielkie wyszczerbienie powstałe podczas transportu, montażu albo późniejszego użytkowania może osłabić szkło.
W kabinie prysznicowej przyczyną bywa uderzenie ciężkim przedmiotem w narożnik albo krawędź drzwi. W przypadku balustrady lub ścianki problem może powstać podczas prac remontowych, przenoszenia mebli lub montażu innych elementów wyposażenia.
Uszkodzenie nie zawsze prowadzi do natychmiastowego rozbicia. Tafla może pozostać na miejscu, a pęknięcie nastąpi dopiero później pod wpływem kolejnego obciążenia.
Zbyt duży nacisk okuć albo punktowy kontakt z twardym elementem
Szkło nie powinno stykać się bezpośrednio z metalem, wkrętem ani innym twardym elementem konstrukcji. Uchwyty, zawiasy i mocowania muszą być odpowiednio dobrane oraz oddzielone od tafli właściwymi przekładkami.
Jeżeli okucie jest dokręcone zbyt mocno, otwór wykonano niedokładnie albo tafla została osadzona bez zachowania niezbędnego luzu, w szkle mogą powstać miejscowe naprężenia. Jak wyjaśnia Pilkington, jeden z największych producentów szkła i systemów szklanych na świecie, nieprawidłowy montaż może wprowadzać do tafli dodatkowe naprężenia.
Z naszego doświadczenia wynika, że przy ocenie pękniętej tafli trzeba sprawdzić nie tylko samo szkło. Równie ważne są okucia, podkładki, sposób podparcia, szczeliny oraz to, czy elementy budynku nie naciskają na szybę.
Gwałtowna różnica temperatur
Nierównomierne nagrzewanie tafli może powodować naprężenia termiczne. Jedna część szkła rozszerza się wtedy szybciej niż druga.
W domu może do tego dojść na przykład wtedy, gdy mocno nagrzana tafla zostanie gwałtownie schłodzona albo część szyby pozostaje w cieniu, podczas gdy pozostały fragment jest intensywnie ogrzewany. Szkło hartowane ma większą odporność na zmiany temperatury niż zwykłe szkło, ale również ono ma określone granice wytrzymałości.
Ruch konstrukcji i nieprawidłowo przygotowany otwór
Ściany, podłogi i inne elementy budynku mogą nieznacznie pracować. Jeżeli szklana ścianka, drzwi lub balustrada zostały zamontowane bez odpowiednich luzów, ruch konstrukcji może zostać przeniesiony bezpośrednio na taflę.
Problem pojawia się także wtedy, gdy ściany nie są pionowe, posadzka jest nierówna albo otwór został zmierzony przed zakończeniem prac wykończeniowych. Właśnie dlatego przy szkle na wymiar znaczenie ma dokładny pomiar wykonany na gotowym podłożu.
Wtrącenie siarczku niklu w szkle
Bardzo rzadką przyczyną samoistnego pęknięcia szkła hartowanego może być mikroskopijne wtrącenie siarczku niklu, określane skrótem NiS. Taka cząstka może z czasem zmieniać objętość i doprowadzić do przekroczenia naprężeń wewnątrz tafli.
Nie należy jednak automatycznie uznawać każdego niewyjaśnionego pęknięcia za skutek NiS. Potwierdzenie tej przyczyny wymaga zebrania fragmentów szkła i przeprowadzenia specjalistycznej analizy. Producenci szkła zwracają uwagę, że uszkodzenia przypisuje się czasem wtrąceniom NiS zbyt pochopnie, choć rzeczywista przyczyna może być związana z montażem lub sposobem osadzenia tafli.
Czym jest test HST i czy zapobiega pękaniu szkła?
Test HST, czyli Heat Soak Test, zmniejsza ryzyko późniejszego pęknięcia szkła hartowanego spowodowanego krytycznymi wtrąceniami siarczku niklu. Nie daje jednak całkowitej gwarancji, że tafla nigdy się nie rozbije.
Podczas testu szkło hartowane umieszcza się w specjalnej komorze i poddaje kontrolowanemu wygrzewaniu. Tafle zawierające niebezpieczne wtrącenia mają pęknąć jeszcze podczas badania, a nie po zamontowaniu w budynku. Proces wykonuje się zgodnie z wymaganiami normy PN-EN 14179.
Test HST rozważa się przede wszystkim w miejscach, w których rozbicie szkła mogłoby być szczególnie niebezpieczne lub wymiana tafli byłaby skomplikowana. Dotyczy to między innymi wybranych balustrad, fasad i przeszkleń znajdujących się nad użytkownikami.
Nie oznacza to, że każde szkło hartowane stosowane we wnętrzu musi być poddane takiemu testowi. Rodzaj szkła powinien zostać dobrany do konkretnego zastosowania, sposobu mocowania i skutków ewentualnego rozbicia.
Czy pęknięte szkło hartowane świadczy o błędzie szklarza?
Samo pęknięcie szkła hartowanego nie przesądza, że szkło było wadliwe albo zostało źle zamontowane. Aby określić prawdopodobną przyczynę, trzeba ocenić miejsce rozpoczęcia pęknięcia, stan krawędzi, sposób mocowania i warunki użytkowania.
Znaczenie mogą mieć również prace prowadzone już po montażu szkła. Wiercenie, uderzenie narzędziem, przesuwanie ciężkiego wyposażenia albo kontakt z krawędzią tafli mogą pozostawić uszkodzenie, które ujawni się dopiero po pewnym czasie.
Dlatego po rozbiciu nie warto od razu usuwać wszystkich fragmentów bez wykonania zdjęć. Fotografie całej konstrukcji, okuć, krawędzi i miejsca, w którym pozostały kawałki szkła, mogą pomóc szklarzowi w ocenie sytuacji.
Co zrobić, gdy pęknie kabina prysznicowa lub szklana ścianka?
Po rozbiciu szkła należy najpierw zabezpieczyć miejsce i uniemożliwić dostęp dzieciom oraz zwierzętom. Nie należy korzystać z uszkodzonej kabiny, drzwi, balustrady ani ścianki, nawet jeśli część tafli nadal pozostaje w mocowaniach.
Najbezpieczniej postępować w następującej kolejności:
- nie wchodź bosymi stopami do pomieszczenia,
- odsuń domowników i zwierzęta od miejsca zdarzenia,
- załóż pełne obuwie i grube rękawice, jeśli musisz zabezpieczyć przejście,
- wykonaj zdjęcia szkła, okuć i całej konstrukcji,
- nie demontuj samodzielnie fragmentów pozostających w zawiasach lub profilach,
- skontaktuj się ze szklarzem, który oceni mocowania i wykona pomiar nowej tafli.
Najpierw zbiera się większe fragmenty, a następnie dokładnie odkurza powierzchnię. Drobiny szkła mogą znaleźć się w fugach, odpływie, ręcznikach i przedmiotach stojących w pobliżu. W łazience warto więc sprawdzić również maty, kosmetyki i tekstylia.
Czy rozbitą taflę można naprawić?
Rozbitego szkła hartowanego nie można skleić ani ponownie wykorzystać. Taflę trzeba wykonać od nowa według dokładnych wymiarów i z wszystkimi otworami przygotowanymi przed hartowaniem.
Szkła hartowanego nie można po zakończeniu procesu dowolnie docinać, wiercić ani szlifować. Każda taka próba doprowadziłaby do jego rozbicia. Dlatego przed zamówieniem nowej szyby trzeba ponownie sprawdzić wymiary, rozmieszczenie okuć i stan całej konstrukcji.
Nie zawsze wystarczy zamówić taflę o wymiarach zapisanych na starej fakturze. Jeżeli zmieniło się położenie profilu, ściana pracowała albo poprzednia szyba była zbyt ciasno osadzona, powielenie tych samych parametrów może odtworzyć wcześniejszy problem.
Jak ograniczyć ryzyko ponownego pęknięcia szkła?
Ryzyko ponownego pęknięcia można ograniczyć przez prawidłowy dobór rodzaju szkła, dokładny pomiar, bezpieczną obróbkę krawędzi i poprawny montaż. Znaczenie ma także późniejsze użytkowanie.
Warto pamiętać o kilku zasadach:
- nie uderzaj twardymi przedmiotami w krawędzie i narożniki,
- nie reguluj samodzielnie zawiasów bez znajomości systemu,
- nie zawieszaj ciężkich przedmiotów na drzwiach kabiny,
- reaguj na ocieranie tafli o podłogę, profil lub drugą szybę,
- zleć kontrolę, jeśli drzwi opadły albo okucia zaczęły się poruszać,
- w zastosowaniach podwyższonego ryzyka zapytaj o szkło laminowane lub hartowane poddane testowi HST.
Szkło powinno być dobierane do miejsca montażu, a nie tylko do oczekiwanego wyglądu. Inne wymagania ma panel kuchenny, inne kabina prysznicowa, a jeszcze inne balustrada chroniąca przed upadkiem z wysokości.
Jakie szkło zastosować zamiast zwykłej tafli hartowanej?
Wybór pomiędzy szkłem hartowanym, laminowanym i hartowanym laminowanym zależy od funkcji elementu oraz od tego, co powinno stać się z taflą po uszkodzeniu.
Szkło hartowane po pęknięciu rozpada się na drobne fragmenty. Szkło laminowane jest połączone folią, która może utrzymać odłamki i ograniczyć powstanie otwartego prześwitu. W balustradach, daszkach i innych miejscach wymagających utrzymania bariery często stosuje się odpowiednio dobrane szkło laminowane, niekiedy złożone z dwóch tafli hartowanych.
Jeśli chcesz dokładniej poznać różnice między tymi rozwiązaniami, przeczytaj również artykuł:
Szkło hartowane vs. szkło laminowane – kiedy wybrać które?.
Wyjaśniamy w nim, jak oba rodzaje szkła zachowują się po uszkodzeniu i w jakich konstrukcjach powinny być stosowane.
Nie należy samodzielnie dobierać grubości ani konstrukcji przeszklenia wyłącznie na podstawie zdjęcia znalezionego w internecie. Wymiary, sposób podparcia, rodzaj mocowań i przewidywane obciążenia wpływają na ostateczny dobór szkła.
Pęknięta szyba wymaga oceny całej konstrukcji
Gdy szkło hartowane pęka bez widocznego uderzenia, przyczyną może być wcześniejsze uszkodzenie krawędzi, nacisk okuć, naprężenie termiczne lub rzadka wada wewnętrzna. Przed zamówieniem nowej tafli warto więc sprawdzić całą konstrukcję, a nie tylko odtworzyć wymiary rozbitego szkła.
Jako Pan Szklarz wykonujemy szkło na wymiar, kabiny prysznicowe, drzwi, ścianki i balustrady, a także prowadzimy całodobowe pogotowie szklarskie we Wrocławiu. Działamy w branży od wielu lat i realizujemy zarówno indywidualne zlecenia, jak i większe projekty.