Współczesne budownictwo i aranżacja wnętrz po prostu nie mogą istnieć bez szkła. To fantastyczny materiał – rozjaśnia przestrzeń, optycznie ją powiększa i wnosi nowoczesny sznyt. Gdy jednak myślimy o trwałości i bezpieczeństwie, naszą uwagę przykuwają głównie dwa typy: szkło hartowane (ESG) oraz szkło laminowane (VSG). W naszej pracowni pracujemy i z jednym i z drugim rodzajem szkła. Chociaż oba zaliczamy do bezpiecznych, to sposób ich wytwarzania i reakcja na stłuczenie są diametralnie różne.
Dla każdego, kto projektuje, buduje lub urządza – czy to Architekta, Inwestora, czy Klienta indywidualnego, który zamawia u nas szkło – te różnice są kluczowe. Nie można po prostu wybrać szyby „na chybił trafił”. W tym wpisie wyjaśniamy więc różnice między szkłem hartowanym a laminowanym.
Proces produkcji szkła: ogień kontra spoiwo folii
Największa różnica w funkcjonalności i finalnym stopniu bezpieczeństwa obu rodzajów szkła wynika z ich metody wytwarzania. To, czy szkło jest poddawane ekstremalnej temperaturze, czy też spajane warstwą elastycznej folii, określa jego ostateczny charakter i zachowanie w krytycznym momencie. Poniżej przedstawiamy więc, jakie szczegółowe różnice szkło hartowane a laminowane wykazuje w praktycznych zastosowaniach i dlaczego w projektach te niuanse mają tak duże znaczenie.
1. Szkło hartowane (ESG) – Siła zrodzona z ognia
Hartowanie to proces, który zawsze robi na ludziach wrażenie, gdy pierwszy raz widzą go na produkcji. Szkło hartowane to pojedyncza tafla, której ponadprzeciętna wytrzymałość bierze się z intensywnej obróbki cieplnej. Tafla szkła jedzie do pieca, rozgrzewana jest do blisko 700°C, a potem chłodzona błyskawicznymi strumieniami powietrza. Dosłownie — najpierw ogień, potem lodowaty podmuch. W piecu jest bardzo wysoka temperatura, bliska punktowi mięknienia szkła, co jest niezbędne do wywołania wewnętrznych naprężeń . Taki kontrolowany szok termiczny sprawia, że na powierzchni szkła indukowane są silne i trwałe naprężenia ściskające, podczas gdy rdzeń pozostaje w stanie naprężeń rozciągających.
W efekcie, szkło ESG staje się nawet pięciokrotnie mocniejsze od standardowego, zarówno na uderzenia, jak i na gwałtowne skoki temperatury. Jednak uwaga! Jest tu pewien wymóg. Wszystko — cięcie, wiercenie, szlif — musi być wykonane przed hartowaniem szkła. Po hartowaniu nie modyfikujemy już nic. Każda próba ingerencji kończy się jednym: szkło rozsypuje się w drobne granulki.
2. Szkło laminowane (VSG) – Kompozyt zapewniający asekurację
Szkło laminowane to swoisty kompozyt, który bezpieczeństwo zawdzięcza warstwowemu sklejeniu. Składa się ono z co najmniej dwóch szyb (które, dla dodatkowej wytrzymałości, same mogą być hartowane), spajanych jedną lub kilkoma warstwami elastycznej folii PVB (poliwinylobutyral) lub EVA. Jesteście ciekawi jak wygląda produkcja tego typu szkła? Już odpowiadamy.
Warstwy szkła i folii trafiają do autoklawu, gdzie wysokie ciśnienie i temperatura powodują trwałe zespolenie warstw. Folia staje się niewidzialnym, elastycznym rdzeniem. Dzięki niej, kiedy dojdzie do pęknięcia, odłamki szkła pozostają mocno przyklejone do niej, a cała tafla utrzymuje swoją integralność. Ta cecha powoduje, że szkło laminowane jest jedynym rozwiązaniem, które zapewnia ciągłość bariery ochronnej po uszkodzeniu mechanicznym. Projektanci i architekci wiedzą, że niedopuszczalne jest powstanie tzw. „otwartego wyłomu” przede wszystkim w miejscach, gdzie taki otwór stwarzałby natychmiastowe i poważne zagrożenie:
- Balustrady na wysokości (np. balkon, schody, taras)
- Zadaszenia i świetliki nad głową
- Witryny antywłamaniowe
W wielu konstrukcjach to absolutny „must have”. Projektanci mówią o tym od lat. W „Glass Magazine” również pojawiło się takie zdanie:
„Szkło laminowane utrzymuje swoją integralność nawet po rozbiciu, zachowując kluczową barierę w konstrukcjach o podwyższonym ryzyku.”
(źródło: Glass Magazine, 2020)
Różnice ESG i VSG: co dzieje się po stłuczeniu?
To jest moment, który najbardziej interesuje klientów. Jak naprawdę zachowują się oba rodzaje szkła w momencie awarii? Już odpowiadamy.
Szkło hartowane, choć jest niezwykle twarde, gdy w końcu siła uderzenia przekroczy jego granicę wytrzymałości, następuje pęknięcie. Tafla rozpada się na tysiące małych, tępo zakończonych kawałków, które przypominają kaszę. To zjawisko minimalizuje ryzyko poważnych skaleczeń, ponieważ nie ma ostrych, dużych odłamków. Niestety, jednocześnie cała szyba wypada z konstrukcji, tworząc otwarty, a czasem niebezpieczny wyłom.
Zupełnie inaczej działa laminat. Uderzenie spowoduje pęknięcie tafli, ale folia PVB działa jak elastyczna siatka bezpieczeństwa. Jak już wspomnieliśmy, odłamki zostają do niej przyklejone, a szyba, choć zniszczona, utrzymuje się w ramie i wciąż stanowi fizyczną barierę. To bardzo ważna funkcja szkła w miejscach narażonych na upadek z wysokości. Co więcej, warstwa folii zapewnia dodatkową korzyść – poprawia izolację akustyczną, skutecznie tłumiąc drgania dźwiękowe.
Jeśli zainteresował Cię temat szkła dźwiękochłonnego, polecamy inny wpis: Zalety szkła dźwiękochłonnego w miejskich nieruchomościach.
Zastosowanie ESG i VSG – Kiedy wybrać które szkło
Każdy projekt jest inny. Dlatego zanim polecimy klientowi ESG czy VSG, musimy wiedzieć, czy chodzi o odporność, czy o utrzymanie bariery. Wszyscy szklarze wiedzą, że wybór szkła jest zawsze podyktowany wymaganiami technicznymi oraz bezpieczeństwem konstrukcji.
Gdzie stosujemy szkło hartowane (ESG)?
Hartowane szkło polecamy wszędzie tam, gdzie potrzebna jest wysoka odporność na uderzenia i nagłe wahania temperatury, ale jego ewentualne rozbicie nie stwarza ryzyka upadku z wysokości. Doskonale sprawdza się więc w:
• Kabiny prysznicowe — odporność na nagłe wahania temperatury.
• Panele kuchenne — bliskość płyty indukcyjnej wymaga szkła hartowanego.
• Drzwi wewnętrzne, półki, blaty — codzienne uderzenia i obciążenia.
Gdzie wybieramy szkło laminowane (VSG)?
Laminat jest niezastąpiony tam, gdzie najważniejsze jest bezpieczeństwo ludzi, a otwarcie wyłomu jest niedopuszczalne. W naszym zakładzie szklarskim szkło VSG polecamy na:
• Balustrady samonośne — folia utrzymuje taflę po pęknięciu.
• Zadaszenia, ogrody zimowe, świetliki — chroni przed spadającymi odłamkami.
• Elewacje, szklane schody, podłogi — wymogi antywłamaniowe i konstrukcyjne.
Zanim polecimy klientom jakiś rodzaj szkła musimy wiedzieć jaką rolę szyba będzie pełnić w danym projekcie. Jeżeli priorytetem jest wyłącznie wysoka odporność na temperaturę i mechaniczne uderzenia, sięgamy po ESG. Natomiast w sytuacjach, gdy najważniejsze jest utrzymanie fizycznej bariery po stłuczeniu, to bezpieczne rozwiązanie stanowi wyłącznie VSG. A czasem najlepszym rozwiązaniem jest połączenie obu technologii: VSG/ESG, czyli laminowane szkło hartowane. To najwyższy standard bezpieczeństwa, którego używamy w projektach premium.
Czy uzyskałeś odpowiedź na pytanie szkło hartowane czy laminowane – co jest bezpieczniejsze? Mamy nadzieję, że w tym wpisie jasno i prosto wykazaliśmy różnice między szkłem ESG a VSG. Czujesz jeszcze niedosyt informacji? Zastanawiasz się jakie szkło do balustrady wybrać lub rozważasz szkło do ogrodu zimowego – ESG czy VSG? Zajrzyj do innych artykułów na blogu Pan Szklarz.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o szkło laminowane, hartowane i VSG/ESG
Czy szkło laminowane jest droższe od szkła hartowanego?
Tak, szkło laminowane zazwyczaj kosztuje więcej niż szkło hartowane. Wynika to z dodatkowego procesu technologicznego, czyli łączenia tafli szkła folią oraz obróbki w autoklawie. Najwyższą cenę osiąga szkło VSG/ESG, które łączy laminowanie z hartowaniem i zapewnia najwyższy poziom bezpieczeństwa.
Czy można ciąć szkło hartowane po zakończeniu hartowania?
Nie, szkła hartowanego nie da się ciąć po hartowaniu. Każda próba obróbki powoduje jego natychmiastowe rozpadnięcie się na drobne kawałki. Wszystkie wycięcia, otwory i kształty muszą być wykonane jeszcze przed procesem hartowania.
Jakie szkło najlepiej sprawdzi się w balustradzie zewnętrznej?
Do balustrad zewnętrznych stosuje się szkło VSG/ESG, czyli laminowane szkło hartowane. Nawet w przypadku pęknięcia tafla pozostaje na miejscu dzięki warstwie folii, co zwiększa bezpieczeństwo użytkowników i spełnia wymagania konstrukcyjne.